Tác dụng hiệp đồng và tác dụng đối lập

1. Tác dụng hiệp đồng:

•  Tác dụng hiệp đồng là tác dụng khi sử dụng hai hay nhiều thuốc làm tăng tác dụng của nhau.

- Tác dụng hợp đồng cộng: 

•  S = a + b (S là sinh khả dụng, a và b là tác dụng của các thuốc ).
•  Thường xảy ra đối với các thuốc có cùng hướng tác dụng dược lý. Ví dụ: dùng đồng thời các thuốc gây ức chế thần kinh trung ương làm tăng tác dụng buồn ngủ.

- Tác dụng hiệp đồng tăng cường:

•  S > a + b
•  Các thuốc thường tác dụng trên các receptor khác nhau. Ví dụ: Barbituric và Clopromazin dùng chung làm bệnh nhân ngủ sâu hơn, kéo dài hơn.

2. Tác dụng đối lập: 

•  S < a + b
•  Các thuốc tác dụng trên cùng một loại receptor hoặc các loại receptor khác nhưng thể hiện đối lập trên cùng một cơ quan. Ví dụ: Atropin (có tác dụng phong bế hệ M ) dùng chung với Piclocarpin (có tác dụng kích thích hệ M ).